o13

Универсалдуу мезгилдик обзор (УМО) адам укуктары жаатындагы кырдаалды улуттук, аймактык жана глобалдык деңгээлдерде жакшыртуу боюнча уникалдуу механизм болуп саналат, мунун алкагында БУУнун курамына кирген 193 өлкө өз докладдарын алып чыгышат. УМО ар бир төрт жылда БУУнун Кеңеши тарабынан өткөрүлөт. УМО өзгөрүүлөрдүн маанилүү фактору болуп саналат. UPR Info эл аралык уюмунун маалыматтарына ылайык, БУУ өлкөлөрүнүн адам укуктарына байланышкан кырдаалдар бааланган 165 орточо мөөнөттөгү отчётторунун жыйынтыгы боюнча 48% сунуштамалар алардын өкмөттөрүн эл аралык милдеттенмелерин аткарышына түрткү берди. УМО процессинде мамлекет БУУнун башка мүчө-мамлекеттерине адам укуктарынын кырдаалдарынын жакшыртуу үчүн сунуштамаларды берет жана адам укуктарын жүзөгө ашыруунун алдыңкы практикалары жаатындагы тажрыйба алмашууларга көмөктөшөт.

Универсалдуу мезгилдик обзор мамлекеттердин адам укуктары жаатында төмөндөгү документтерде бекитилген милдеттенмелеринин аткарылышына баа берет:

(1) БУУнун уставы;
(2) Адам укуктары боюнча жалпы декларация:
(3) мамлекет катышуучу болуп саналган (тийиштүү мамлекет тарабынан ратификацияланган адам укуктары жаатындагы келишимдер) адам укуктары жаатындагы инструменттер;
(4) мамлекеттердин милдеттенмелери (мунун ичинде адам укуктары жаатындагы улуттук саясат жана/же жүзөгө ашырылган программалар) жана ыктыярдуу арыздар;
(5) адам укуктары жаатындагы эл аралык укуктук инструменттер.

Кыргызстан УМО процедурасынан эки жолу өттү. 2010-жылы 1-цикл маалында биздин өлкөгө 175 сунуштама келип түшкөн, 2015-жылы 2-циклдин убагында - 201 сунуштама берилген. Сунуштамалардын көпчүлүк бөлүгү адам укуктары жаатындагы эл аралык келишимдерди ратификациялоого, БУУнун эл аралык механизмдер менен алакасына жана аялдар менен балдардын укуктарын коргоо маселелерине тийиштүү болду. Мындан тышкары, Кыргызстан тарабынан кыйноолордон жана ырайымсыз мамилелерден коргоо маселелери жана акыйкат сот адилеттигин жөнөтүү маселелери боюнча олуттуу сунуштар алынды. Ошондой эле, Кыргызстан БУУнун бардык башка мүчө мамлекеттери менен бирдей шартта глобалдык деңгээлде адам укуктарын илгерилетүүгө өз салымын кошуу менен башка мамлекеттерге дагы өз сунуштамаларын бере ала тургандыгын баса белгилей кетүү зарыл.

2019-жылы жарандык коом уюмдары 18-июлга чейин Кыргызстандагы адам укуктары жаатындагы кырдаал жөнүндө альтернативдүү маалымат берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ. Адам укуктарынын корголушуна байланышкан актуалдуу суроолорду жана маселелерди ачыктоо максатында Кыргызстандын бардык региондорунда жарандык коом уюмдарынын өкүлдөрү жана жүздөн ашуун активисттер катышкан кеңеш берүү иш-чаралары өткөрүлдү. Кеңеш берүүлөр ар түрдүү ой-пикирлерди эске алып, Кыргызстандын калкын толкунданткан адам укуктарын жүзөгө ашыруу маселелери жөнүндө маалымат топтоого мүмкүнчүлүк берди. Кыргызстандын ар башка аймактарындагы адам укуктарын коргоо боюнча активисттеринин өз ара карым-катышы, эл аралык процедураларды кеңири өздөштүрүү мүмкүнчүлүгү жана укук коргоо тажрыйбасын алмашууну ишке ашыруу – улуттук деңгээлде, ошондой эле, эл аралык деңгээлде адам укуктарын илгерилетүү үчүн жагымдуу шарттарды түзүп берди.

Консультацияларды жыйынтыктаган жолугушуу 2019-жылдын 10-11-апрелинде өтүп, эксперттер Ханс Фридлунд жана Лора Синнердин, «UPR Info» эл аралык уюмунун эксперттеринин жетекчилигинин алдында глобалдык деңгээлде УМОду өткөрүү процессине көмөктөшүү максатын көздөгөн универсалдуу мезгилдик обзор үчүн альтернативдик маалымат жазуунун практикалык көндүмдөрү окутулду. Консультациялык жолугушуулар өткөн эки күн аралыгында УМОнун 3-цикли үчүн артыкчылыктуу темаларды аныктоо боюнча активдүү иштер жүргүзүлдү, улуттук жана эл аралык деңгээлдерде адам укуктарын илгерилетүү боюнча стратегиялар жана мындан аркы пландар талкууланды. Жолугушуулардан кийин универсалдуу мезгилдик обзор үчүн альтернативдик маалыматты жазуу боюнча иш "Бир Дүйнө Кыргызстандын" көмөктөшүүсү жана консультативдик колдоосу менен жер-жерлерде улантылат. Көрсөтүлгөн иш-чаралар «Бир Дүйнө Кыргызстан» укук коргоо кыймылы» коомдук бирикмеси тарабынан КРнын Акыйкатчы институту, Кыргыз Республикасынын Кыйноолорду жана ырайымсыз мамилелерди алдын алуу боюнча улуттук борбору менен өнөктөштүктө жана БУУнун адам укуктары боюнча Жогорку Комиссар Башкармалыгынын регионалдык бөлүмү жана «UPR Info» эл аралык өкмөттүк эмес уюму менен биргеликте уюштурулган.

«Бир Дуйно Кыргызстан» укуктук коргоо уйуму: +996312383330, Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir., www.birduino.kg

o2

o3

o4

o5

o10

o11

o12