Бул жөнүндө «ЖКУ үчүн саясий мейкиндик: демократия + адам укуктары = туруктуу өнүгүү лабораториясынын катышуучулары билдирди.

Иш-чара Бишкекте, 2018-жылы 15-ноябрда өткөн адам укуктары боюнча документалдык фильмдердин Эл аралык ХII фестивалынын алкагында өттү.

Катышуучуларды Франциядан Кыргызстанга атайын келген, расмий жолугушууларга жана жарандык коом менен аракеттешүү боюнча жолугушууларга катышканFIDH адам укуктары боюнча Эл аралык федерациясынын президенти Димитрис Христопулос(DimitrisChristopoulos) куттуктады.

Өнөрканалардын отуздан ашык катышуучулары – укук коргоочулар, ЖКУнун лидерлери, эксперттер, КР юстиция министрлигинин өкүлдөрү, Кыргызстандын, Казакстандын, Тажикстандын, Италиянын, Франциянын, Чехиянын өкүлдөрү «Сөз эркиндиги», «Жыйналыш эркиндиги», «Ассоциациялардын эркиндиги», «Аялдардын жана эмгек мигранттарынын катышуусу» аталыштагы төрт топто иштешти. Бул секциялар саясий мейкиндиктин функцияланышына жана Туруктуу өнүктүрүүнүн максаттарына жетүүгө зарыл болуучу негизги эркиндиктерди жайылтууну талкуулоо үчүн түзүлгөн. Эксперттер Борбор Азиядагы бүгүнкү күндөгү реалийлерди жана жарандык коомдун көйгөйлөрүн эсепке алуу менен аталган эркиндиктердин кырдаалы боюнча докладдар менен чыгышты.

«Сөз эркиндиги боюнча региондун үч өлкөсүнүкү - Кыргызстандын, Казакстандын жана Тажикстандын тең абалы окшош, - деди БАда Тынчтыкты орнотуу жана медиатехнологиялар мектебинин (Кыргызстан) программалык директору Инга Сикорская, «БАдагы сөз эркиндиги: чакырыктар тренддер, чечимдер» деген темадагы доклад менен чыгып жатып. - Негизги коркунучтар – чыр-чатак чыгаруу жөнүндө мыйзамдарды интерпретациялоо, ушул түшүнүктөрдү экстремизм менен чаташтыруу, мындай кемчиликтер көз карандысыз активисттерди, журналисттерди, укук коргоочуларды куугунтуктаганга жол берип жатат; биздин өлкөлөрдө социалдык жактан жактыра бербеген топторго болгон жек көрүүнүн жогорулашы, ошондой эле пропаганданын деңгээлинин жогору болуусу коомдук пикирдин жана публикалык дискурстун калыптануусуна таасир этүүсү бар" – деп айтты.

Катышуучулардын тобу бир нече саат бою талкуу кылышып, сунуштамаларды жана аракет планын иштеп чыгышты. Жыйынтыгында, ар бир секция өзүнүн иштелмелеринин пакетин презентация кылды.

Тажикстандык эксперт Муаттар Хайдарова ассоциациялардын эркиндиги тармагындагы тенденциялар жана коркунучтар жөнүндө айтып жатып, ӨЭУну ички булактардан финансылоо боюнча мыйзамды жакшыртуу, кайрымдуулук менен алектенген уюмдур жөнүндө мыйзамды тез аранын ичинде кабыл алуу, салык мыйзамын Тажикстанда жарандык коомго басым жасоонун каражаты катары пайдалануу тажрыйбасын жоюу керектигин көрсөтүү менен жумушчу топтун сунуштарын айта кетти.  

“Кылым Шамы” КФнын (Кыргызстан) өкүлү ГульшайырАбдирасулова келгендерди тынч жыйналуу өткөрүү укугун ишке ашырууга байланыштуу иштерди сотто кароодогу өзгөчөлүктөр менен тааныштырды. Анын катышуусундагы жумушчу топ ошол тармактагы кырдаалды жакшырта турган бир катар кадамдарды сунуштады. Айта кетсек, соттор үчүн тынчтык жыйналуулар эркиндигин сактоо боюнча окуу модулдарын иштеп чыгуу жана жайылтуу, соттор жана укук коргоочу органдарга адам укугун коргоо маселелерин билүү боюнча аттестация процессин имплеминтациялоо, катышуучу мамлекеттерде жарандык жана саясий укуктар жөнүндө Эл аралык пакттын аткарылышын көзөмөлдөө менен алектенген БУУнун адам укуктары боюнча Комитетинин, уюмдардын чечим чыгаруу тажрыйбасын түзүү зарыл.

Казакстандан келген, «Эл аралык Укук Демилгеси» коомдук фондунун президенти Айна Шормонбаева «Аялдардын жана эмгек мигранттарынын катышуусу» жумушчу тобунун сунуштамаларын презентациялады.

«Өкмөт жана парламент коомдук кызыкчылыктарга жана талаптарга көңүл бурушу керек, бул ЖКУ үчүн ачык саясий мейкиндиктеги негизги принцип болуп эсептелет,-дедиШормонбаеваБул жумушчу топко катышуу үчүн Кыргызстандын Нарын областына караган Жумгал районундагы Миң-Куштун жашоочулары, мындайча айтканда адамдар оорудан жана жакырчылыктан кыйналган, уран калдыктарын иштеткендиктен экологиялык коркунучтуу болуп калган айылдан келишкен. Активисттер бийликтегилерге бул кырдаал боюнча маселени колдон келишинче тез аранын ичинде чечүүнү сунушташты. Ошону менен катар, Миң-Куш кыштагындагы 23 үй-бүлөнү көчүрүү боюнча чечимдин конкреттүү механизмин иштеп чыгуу зарыл.

“CABAR.asia” аналитикалык порталдын редакторуЭрмек Байсалов,БАда эксперттик жамаат менен жарандык коомдун уюмдарынын кызматташуусу маанилүү экендигине көңүл бурдурду. Эксперттик потенциал көйгөйлөрдү чечүүдө маанилүү база болуп саналат деп баса белгиледи ал.

Төрт жумушчу топ өлкөлөрдүн Туруктуу өнүгүүнүн максаттарына жетүү үчүн керектелүүчү аталган эркиндиктерди жайылтуу боюнча аракет планын сунуштады. Сунуштардын ичинде – ЖМКда жана Интернетте душмандашууну ойготуу жана сөз эркиндигине тийиштүү болгон макалаларды түшүндүрүү боюнча Жогорку Соттун Пленумунун чечимин алуу, коомдун ар түрдүү топторунун укуктарын жана эркиндигин коргоо үчүн КРнын дискриминацияга каршы мыйзамын кабыл алуу, кайрымдуулук уюмдары боюнча мыйзам кабыл алуу, жумушсуздукту жана эмгек миграциясын кыскартуунун үстүндө биргеликте иш жүргүзүү, бийликте кыз-келиндердин болушу үчүн 40% квота киргизүү, коомдук жыйналуу жөнүндө мыйзамды пайдалануу укугуна коомдук экспертизаны жайылтууну практикалоо, БУУнун адам укуктары боюнча механизмдерин жайылтууну колдоо: БУУнун атайын процедураларына кайрылуу, адам укуктары боюнча БУУнун комитетине жекече билдирүү жасоо, БУУнун атайын докладчигине кайрылуу.  

Сунуштардын бардыгы Өкмөткө, парламентке, эл аралык уюмдарга, ЖМКга жөнөтүлөт.

Лаборатория  «Бир Дүйнө Кыргызстан» укук коргоо кыймылы жана Борбор Азиядагы согушту жана тынчтыкты чагылдыруу институтунун (IWPR) өкүлчүлүгү менен биргеликте Борбор Азиядагы Тынчтыкты куруу жана медиатехнологиялар мектеби тарабынан уюштурулган.

Лабораториялардын фоторепортажы Адам укуктары боюнча документалдык фильмдердин XII Эл аралык фестивалынын фейсбуктагы расмий баракчасында http://catcut.net/JWhx

Алина Амилаева, Тынчтыкты куруу жана медиатехнологиялар мектебинин программасынын ассистенти, Казакстан.

Бул макала XII Эл аралык фестивалдын медиакампания боюнча расмий өнөктөшү болгон Борбор Азияда Тынчтыкты куруу жана медиатехнологиялар мектеби тарабынан даярдалган.

o2

o2

o2

o2

o2

o2

o2

o2

o2